Waarom en hoe heeft de afscheiding plaatsgevonden?
door Greg Mackie
De vraag waarom en hoe de afscheiding heeft plaatsgevonden, is waarschijnlijk de meest gestelde vraag onder Course-studenten. Ik weet nog wel dat het een van de eerste was die ik vroeg. De Cursus heeft over deze vraag een aantal zaken te zeggen die ik hier graag wil samenvatten. Ik zeg er meteen bij dat de Cursus geen pasklare, intellectueel aanvaardbare antwoorden op deze vraag geeft. Aangezien de Hemelse toestand niet echt in woorden te beschrijven is, zullen de woorden die we gebruiken om hem toch te beschrijven (en hoe we hem hebben kunnen verlaten) ons confronteren met allerlei paradoxen, die naar mijn mening intellectueel onoplosbaar zijn. Ik denk dat we gewoon het feit dienen te accepteren dat bepaalde zaken eenvoudigweg niet met woorden te beschrijven zijn. Laten we, met deze beperking voor ogen, het 'Waarom' en het 'Hoe' eens om de beurt bekijken. Na het korte antwoord in het kader zal ik het toelichten.
A. Waarom heeft de afscheiding plaatsgevonden?
- Het Zoonschap bestaat uit delen, zelfs in de Eenheid van de Hemel.
- Sommige van deze delen wilden speciale liefde van God, maar God kon aan dit verzoek niet voldoen, omdat Hij iedereen evenveel liefheeft.
- Daarom kozen deze delen van het Zoonschap ervoor om in opstand te komen tegen God, en eigenden zich Zijn rol als Schepper toe door zichzelf te herscheppen, om zo aan zichzelf de speciaalheid te geven die Hij hun niet gaf.
B. Hoe heeft de afscheiding plaatsgevonden?
- De afscheiding heeft in werkelijkheid niet plaatsgevonden.
- Wij, die de afscheiding en het ego oorspronkelijk gemaakt hebben, maken dit ieder moment van de dag opnieuw, door onze voortdurende ontkenning van God. Door in te zien dat dit proces in het heden nog steeds gaande is, hebben we de sleutel in handen tot het begrijpen en ongedaan maken ervan.
- Er is geen intellectueel antwoord op de vraag hoe de afscheiding heeft plaatsgevonden; het enige antwoord is de ervaring van de Hemel, die voor eens en voor altijd de afscheiding beëindigt.
A. Waarom heeft de afscheiding plaatsgevonden?
Waarom zou een deel van het Zoonschap zich van God willen afscheiden? In aanmerking genomen hoe glorieus en vreugdevol de Hemel volgens de Cursus is, is het beslist moeilijk ons voor te stellen waarom we haar ooit zouden willen verlaten. Als we kijken naar wat de Cursus zelf hierover zegt komt dit neer op de volgende drie punten:
1. Het Zoonschap bestaat uit delen, zelfs in de Eenheid van de Hemel.
Om het antwoord van de Cursus op de vraag waarom we ons afgescheiden hebben te begrijpen, is het belangrijk ons te realiseren dat, zelfs in de Eenheid van de Hemel, het Zoonschap uit 'delen' bestaat. De Cursus zegt of impliceert dit op een aantal plaatsen, zoals in deze zin uit het Werkboek: 'De schepping is de som van al Gods Gedachten, oneindig in getal en overal totaal zonder beperkingen' (WdII.11.1:1). Let in deze zin op de verwijzingen naar 'som', 'Gedachten', en 'getal', allemaal woorden die op meerdere delen duiden. De Cursus heeft zelfs op zijn minst één duidelijke verwijzing naar individuen in de Hemel (T-4.VII.5:1). Kortom: het Zoonschap omvat delen (de Zonen van God) die op een ondoorgrondelijke wijze duidelijk los staan van elkaar, maar toch tegelijkertijd absoluut één zijn: 'Het Zoonschap in zijn Eenheid overstijgt de som van zijn delen' (T-2.VII.6:3). Dit is, zoals je waarschijnlijk al hebt geraden, een van die onoplosbare paradoxen.
2. Sommige van deze delen wilden speciale liefde van God, maar God kon aan dit verzoek niet voldoen, omdat Hij iedereen evenveel liefheeft.
Hoe paradoxaal het idee ook is dat er zelfs in de Eenheid van de Hemel 'delen' bestonden, toch is het essentieel om te begrijpen hoe het kon dat een deel van het Zoonschap zich wilde afscheiden. Waarom is dit zo belangrijk? Omdat de Cursus ons vertelt dat de voornaamste reden waarom wij ons afgescheiden hebben was omdat bepaalde delen van het Zoonschap speciale gunsten wilden van God: 'Je was in vrede tot je om een speciale gunst hebt gevraagd (van God)' (T-13.III.10:2). Het oorspronkelijke verlangen waarmee de afscheiding begon, was niets anders dan 'het nietig, dwaas verlangen om afgescheiden, verschillend en speciaal te zijn' (T-25.I.5:5). Met andere woorden, sommige delen van Het Zoonschap wensten meer van Gods Liefde dan andere, zij wilden Zijn favorieten zijn. Zij wilden dat Papa hen uitkoos en hen met meer genegenheid zou overstelpen dan Hij aan Zijn andere kinderen gaf.
Natuurlijk kon God onmogelijk aan één deel meer liefde geven dan aan een ander. Het hele verzoek was betekenisloos: 'want het verzoek was Hem wezensvreemd, en je kon zoiets niet vragen van een Vader die Zijn Zoon waarlijk liefheeft' (T-13.III.10:3). Meer liefde aan sommigen geven -en dus minder aan anderen- is een inbreuk op het wezen van de liefde zelf. En omdat het een inbreuk is op het wezen van de liefde, was het verzoek om speciale liefde in werkelijkheid een verzoek om pijn, en God kon en wilde Zijn Zoon geen pijn doen. En daarom wees God het verzoek om speciale liefde af. Ware liefde is per definitie onbegrensd, en onze liefhebbende Vader kan slechts ware liefde geven.
3. Daarom kozen deze delen van het Zoonschap ervoor om in opstand te komen tegen God, en eigenden zich Zijn rol als Schepper toe door zichzelf te herscheppen, om zo aan zichzelf de speciaalheid te geven die Hij hun niet gaf.
Helaas wilden wij - delen van het Zoonschap die hunkerden naar speciale liefde - het niet zo gemakkelijk opgeven. En daarom besloten we, als God ons niet speciaal wilde maken, om alle banden met deze waardeloze Pa te verbreken en onze eigen weg in te slaan.
We zouden ons Zijn creatieve kracht toe-eigenen en onszelf herscheppen, en zodoende voor onszelf de speciaalheid maken die God ons niet wilde geven. En dit is precies wat de Cursus zegt dat we deden. We verklaarden onze onafhankelijkheid, en zo begon het hele proces van de afscheiding. En de rest, zoals we gewoonlijk zeggen, is geschiedenis.
Alvorens door te gaan naar de vraag hoe de afscheiding heeft plaatsgevonden, moet er nog één belangrijk ding gezegd worden over dit derde punt: deze opstand vond slechts plaats in de geesten van het Zoonschap. Het is niet werkelijk. We zijn niet werkelijk in staat onszelf te herscheppen en de Wetten van de Hemel teniet te doen. Het hele drama vond slechts plaats in de verbeelding van Gods Zoon.
B. Hoe heeft de afscheiding plaatsgevonden?
Hoe kon een deel van het Zoonschap die daad van de afscheiding volbrengen? Dit is in wezen hetzelfde als vragen: 'Hoe is het ego ontstaan?' Er zijn drie belangrijke plaatsen in de Cursus waar het ontstaan van de afscheiding en het ego besproken worden, en elk ervan geeft ons een ietwat verschillend (maar samenhangend) antwoord:
1. De afscheiding heeft in werkelijkheid niet plaatsgevonden.
Een van de plaatsen waarin besproken wordt hoe het ego ontstaan is, is hoofdstuk 2 van de Verklaring van Termen, speciaal geschreven met het doel om de term 'ego' te definiëren (samen met de term 'wonder'). Het heeft iets heel uitdagends te zeggen over onze poging om grip op het ego te krijgen:
Wie jou vraagt het ego te definiëren en uit te leggen hoe het is ontstaan, kan alleen maar iemand zijn die denkt dat het werkelijk is en die dankzij deze definitie probeert te waarborgen dat de illusoire aard ervan achter de woorden wordt verborgen die het werkelijk doen lijken. Er bestaat geen definitie voor een leugen die dient om deze waarheid te verlenen. (VvT2.2:5-3:1)
In werkelijkheid heeft de afscheiding (en het afgescheiden zelf - het ego) helemaal niet plaatsgevonden. Zoals ik hierboven al zei, het leek alleen maar te gebeuren, het is louter een verzinsel van onze verbeelding. Door te vragen hoe de afscheiding tot stand kwam, bevestigen wij juist ons geloof dat het wél gebeurd is. Door te proberen de strikvraag van het ego op te lossen, maken we het juist werkelijker in onze geest. En dit zit achter al onze vragen: om de werkelijkheid van de afscheiding te bevestigen. De vraag 'Hoe heeft de afscheiding plaatsgevonden' is in wezen dus een ego-truc om ons geloof in de werkelijkheid van het ego te versterken.
2. Wij, die de afscheiding en het ego oorspronkelijk gemaakt hebben, maken deze ieder moment van de dag opnieuw door onze voortdurende ontkenning van God. Door in te zien dat dit proces in het heden nog steeds gaande is, hebben we de sleutel in handen tot het begrijpen en ongedaan maken ervan.
Een andere plaats waar dit onderwerp wordt besproken is in hoofdstuk 4 van het Tekstboek, waar nog een andere interessante en onverwachte wending aan deze vraag gegeven wordt:
Jouw eigen staat van denken is een goed voorbeeld van hoe het ego werd gemaakt. Wanneer je kennis hebt weggegooid, lijkt het alsof je die nooit hebt gehad. Dit is zo duidelijk dat je het alleen maar hoeft te erkennen om te zien dat het echt zo gebeurt. Als dit in het heden plaatsvindt, waarom wekt het dan verbazing dat het in het verleden plaatsvond? (T-4.II.3:1-4)
Hier doelt Jezus op een verschijnsel waar we allemaal mee bekend zijn: het verschijnsel van de ontkenning. Ontkenning is een psychologisch verdedigingsmechanisme waarbij iemand gedachten, gevoelens of herinneringen uit zijn bewustzijn verdringt en zo alles daaromtrent vergeet, hoewel deze nog steeds diep in zijn geest begraven zijn. Het is duidelijk dat we dit voortdurend met allerlei zaken doen; ontkenning maakt inderdaad zo'n onderdeel van het leven van alledag uit dat we vaak spreken over mensen die 'in de ontkenning' leven. Daarom, zo veronderstelt de Cursus, zou de theorie over de afscheiding die hij presenteert, niet al te moeilijk voor ons te begrijpen moeten zijn. Aangezien we in het heden zo vaak zoveel zaken ontkennen, zou de theorie van de Cursus over hoe de afscheiding en het ego ontstaan zijn - dat we in het verleden onze kennis van God en van ons ware Zelf ontkend hebben - op zijn minst geloofwaardig voor ons moeten zijn.
Maar het punt waar het om draait is dat deze ontkenning niet alleen maar een gebeurtenis was uit het verre verleden (zie vooral T-4.II.1:1-3). Integendeel, we zijn nu nog steeds actief bezig onze kennis van God en van ons ware Zelf te begraven, iedere seconde van ons leven, en houden zo de afscheiding en het ego in stand. En dus zou onze aandacht er niet op gericht moeten zijn te proberen de vraag te beantwoorden hoe de afscheiding in het verleden heeft plaatsgevonden. Onze aandacht zou er daarentegen op gericht moeten zijn op te merken hoe de afscheiding nú op dit moment nog steeds plaatsvindt in het voortdurende proces van keuzes maken in onze geest.
Als we onze aandacht op het heden blijven richten kan de vraag hoe de afscheiding heeft plaatsgevonden getransformeerd worden van een ego-truc om ons geloof in de afscheiding te versterken tot 'de beste vraag die we kunnen stellen' (T-4.II.1:2). Deze gerichtheid op het heden laat ons het voortdurende proces van de werking van de afscheiding in onze geest herkennen, en het is deze herkenning die ons in staat stelt haar ongedaan te maken. Door bewust te worden van onze ontkenning bevrijden we onszelf om opnieuw te kiezen en de kennis die we hebben ontkend terug te winnen.
3. Er is geen intellectueel antwoord op de vraag hoe de afscheiding heeft plaatsgevonden; het enige antwoord is de ervaring van de Hemel, die voor eens en voor altijd de afscheiding beëindigt.
Onze laatste verwijzing komt uit de Inleiding op de Verklaring van Termen. Net als de twee andere verwijzingen roept hij twijfel op over onze hele onderneming om naar het ontstaan van de afscheiding en het ego te vragen.
Het ego zal veel antwoorden eisen die deze Cursus niet geeft … Het ego vraagt misschien: 'Hoe heeft het onmogelijke plaatsgevonden?', 'Waaraan heeft zich het onmogelijke voltrokken?', en kan dit in vele vormen vragen. Maar er is geen antwoord, alleen een ervaring. Zoek die alleen, en laat theologie je niet ophouden. (VvT.in.4:1-5)
Ik hou van de manier waarop de Cursus deze vraag stelt: 'Hoe heeft het onmogelijke plaatsgevonden?' Dit is zijn vorm van de vraag hoe de afscheiding, het ego, de wereld, enz. ontstaan is. Het is natuurlijk een zinloze, absurde vraag: 'Hoe kon datgene wat onmogelijk kon gebeuren werkelijk plaatsvinden?'
Hoe kan iemand ooit met een antwoord komen op zo'n absurde vraag? 'Er is geen antwoord; alleen een ervaring.' Ik denk dat de 'ervaring' waar naar hier wordt verwezen de ervaring is waar de Cursus ons heen leidt: de ervaring van de werkelijkheid, van de Hemel. Wat Jezus hier dus zegt is dat er geen intellectueel (of theologisch) antwoord is op de vraag hoe de afscheiding ontstond; het enige echte antwoord is daarentegen de ervaring van de Hemel, die een einde maakt aan de afscheiding - en dit is waar we ons op moeten richten. In plaats van de vraag van het ego te beantwoorden door hem uit te leggen, beantwoordt deze ervaring het probleem van het ego door het ongedaan te maken. En als het probleem van het ego voor eens en voor altijd is opgelost, wie heeft er dan nog behoefte aan om de vraag te stellen?
Conclusie
Zoals ik al zei confronteren deze vragen ons met allerlei paradoxen die, naar mijn mening, nooit met woorden op te lossen zijn. Sommige mensen zien dit als een zwak punt in de Cursus, ik echter niet; of misschien moet ik zeggen dat, als het inderdaad een zwakte is, het dezelfde zwakte is die gedeeld wordt door elk religieus, metafysisch, of wetenschappelijk systeem dat probeert om de aard van de uiteindelijke werkelijkheid en hoe dingen ontstaan zijn uit te leggen. Allemaal, of althans die waarmee ik bekend ben, eindigen in onoplosbare paradoxen.
De vraag hoe en waarom de afscheiding plaatsvond is een vorm van het bekende 'probleem van het kwaad'-vraagstuk: 'Hoe kan een liefhebbende, almachtige God het kwaad toelaten?' Ik heb nog nooit een intellectueel volledig bevredigend antwoord op die vraag gezien, van welk religieus of metafysisch systeem dan ook. Ik denk dat het er uiteindelijk op neerkomt welke van de verschillende verklaringen jou op het diepste niveau het meest aanspreekt. Voor mij is dat de verklaring die door de Cursus gegeven wordt.
Return to top | Send Reader Feedback | | Printer friendly version
Dear friend: We offer the materials on this website to you in the hope that they can serve you well on your journey home. Your continuing donations support the work of the Circle of Atonement. Thank you.
Click here to make a Donation.
This material is copyrighted by the Circle of Atonement, P.O. Box 4238, W. Sedona, AZ 86340. All rights reserved. The opinions expressed are the personal interpretation and understanding of the author(s).
Please report problems to the webmaster.
