Het proces van gedachtenverandering
door Allen Watson
Veelvuldige herhaling van een idee is noodzakelijk om dat idee aan te leren, vooral als dat idee precies het tegenovergestelde is van iets wat we voorheen als waarheid geaccepteerd hebben. Vanuit het perspectief van de Cursus hebben we allemaal het ego-denksysteem aangenomen; onze aanwezigheid in deze wereld van afscheiding is daarvan immers het beste bewijs. Omdat het denksysteem van de Heilige Geest lijnrecht tegenover het denksysteem van het ego staat, is veelvuldige herhaling van de ideeën van de Cursus voor ons de basis om de Cursus te leren.
Door het hele Tekst- en Werkboek heen worden dezelfde ideeën alsmaar herhaald en geherformuleerd, steeds maar opnieuw. In de lessen van het Werkboek worden we aangespoord het idee voor de dag ieder uur te herhalen, en in deel I wordt elk idee tevens herhaald, zodat we er minstens twee dagen aan besteden. Jezus erkent dat het vervangen van egogedachten door Gods gedachten een langzaam en geleidelijk proces is. Ik hoef me dan ook niet schuldig te voelen als ik besef dat ik een bepaald idee van de Cursus misschien in principe wel begrijp (zoals 'Verlies is geen verlies, mits juist waargenomen'), maar ik aan de andere kant nog lang niet zo ver ben om dit helemaal te accepteren. Wanneer ik mijn gebrekkige acceptatie van de ideeën van de Cursus besef, is voortdurende herhaling en aanhoudende toepassing ervan in allerlei situaties de voorgeschreven remedie.
Vijf fasen in het proces van gedachtenverandering
Les 284 in het Werkboek spreekt rechtstreeks over dit proces waardoor onze gedachten worden veranderd. De titel is: 'Ik kan kiezen alle gedachten die pijn doen te veranderen'. Hij beschrijft dit proces als volgt:
Dit (=pijn is onmogelijk) is de waarheid
1. die eerst alleen dient uitgesproken
2. en dan veelvuldig herhaald,
3. om vervolgens onder veel voorbehoud maar
gedeeltelijk als waar te worden geaccepteerd.
4. om daarna steeds serieuzer te worden
overwogen
5. en uiteindelijk als de waarheid geaccepteerd
wordt.
Er bestaan duidelijk vijf fasen in het proces van gedachtenverandering. Voorafgaande aan al deze fasen bevinden we ons in een toestand waarin we exact het tegenovergestelde geloven of er geen mening over hebben. Voor de meesten van ons is dit de uitgangspositie wanneer we voor het eerst de Cursus beginnen te lezen.
Neem bijvoorbeeld de simpele bewering in deze les: 'Verlies is geen verlies, mits juist waargenomen' (WdlI.284.1:1). De meesten van ons openen de Cursus in de stellige overtuiging dat verlies wél verlies is, en dat het zeer werkelijk is; ons geloof in de werkelijkheid van verlies is onbetwist. In de Cursus komen we echter zeer duidelijke verklaringen tegen die ons vertellen dat we het bij het verkeerde eind hebben, dat verlies niet werkelijk bestaat behalve als een misplaatst geloof in onze geest. Als we met dit idee gaan werken zullen we langzaam door deze vijf stadia van gedachtenverandering heengaan.
1. VERBAAL geloof:
' De waarheid die eerst alleen dient uitgesproken … '
Gedachtenverandering begint met iets dat eigenlijk niet meer is dan lippendienst aan een idee. In de beginfase zeggen we eigenlijk niet meer dan: 'Ik denk dat dit idee waar is en ik zou het graag willen geloven'. Bij veel ideeën in de Cursus stelt de fase van het verbale geloof zelfs nog minder voor dan dat; het komt erop neer dat we zeggen: 'Misschien is dit waar, en ik ben bereidwillig dit te geloven'. Als we eerlijk tegenover onszelf zijn realiseren we ons dat we met veel ideeën uit de Cursus niet verder dan hier gekomen zijn. Bij sommige ideeën, zoals de leerstelling dat God de wereld niet geschapen heeft, kostte het me bijna drie jaar om zelfs maar deze eerste fase - de bereidheid om het idee als waar te beschouwen - te bereiken.
2. MENTAAL geloof:
' … en dan veelvuldig herhaald … '
Als we besloten hebben het nieuwe idee tot ons denksysteem toe te laten (fase1) gebeurt er nog niet veel, het is niet veel meer dan het op een kier zetten van de deur om het idee binnen te laten. De volgende fase begint pas bij de veelvuldige herhaling. We herhalen het idee steeds maar opnieuw, misschien hardop, misschien wel in stilte. We kopen cassettebandjes met lezingen uit de Cursus en luisteren ernaar, steeds weer. We doen daadwerkelijk de werkboeklessen. (Ik ben ervan overtuigd dat velen van ons in het beoefenen van de lessen 'falen' en 'vergeten' ze veelvuldig te herhalen omdat we met het betreffende idee in werkelijkheid zelfs fase 1 nog niet bereikt hebben: we zijn nog niet bereid het idee binnen te laten). We lezen de Tekst steeds maar opnieuw. In dit stadium geloven we het idee eigenlijk nog steeds niet, maar proberen onze geest ervan te overtuigen dat het waar is. Het grootste gedeelte van de studenten werken met de meeste ideeën uit de Cursus nog steeds in deze tweede fase. Voor mij geldt dit in ieder geval zeker.
3. GEDEELTELIJK geloof
' … om vervolgens onder veel voorbehoud maar gedeeltelijk als waar te worden geaccepteerd … '
De veelvuldige herhaling van het idee brengt ons in situaties waarin we bepaalde ervaringen krijgen die de waarheid van het idee voor ons bevestigen. We ervaren een heilig ogenblik, of een moment van vergeving in een relatie, en we herkennen de waarheid van iets dat de Cursus ons verteld heeft. Dit is het 'aha!'-erlebnis, het besef van 'Nú weet ik wat de Cursus daarmee bedoelt'! Misschien ervaren we een omslag in de waarneming van een persoon en zien we zijn onschuld, zien we dat er geen zonde was en daarom niets te vergeven viel. We kunnen nu de waarheid van de Cursus in deze situatie zien. Maar we hebben er nog steeds moeite mee dit idee toe te passen op iemand die ons ernstig misbruikt heeft, of op iemand zoals Hitler, of op massamoordenaars. We zien nog steeds rangorde van moeilijkheid in wonderen. We accepteren het idee wel, maar 'onder veel voorbehoud'. Enkelen van ons hebben met sommige ideeën uit de Cursus fase 3 bereikt.
4. GROEIEND geloof
' … om daarna steeds serieuzer te worden overwogen … '
Fase 4 is wat de Cursus bedoelt met veralgemenisering. Als we eenmaal de waarheid van een van de Course-ideeën in die ene situatie gezien hebben, beginnen we haar ook steeds meer in andere situaties te ervaren. Hier, in deze fase, zullen serieuze Course-studenten de meeste tijd van hun leven doorbrengen. Als fase 1 mentale acceptatie was en fase 2 mentale herhaling van het idee, dan is fase 3 ervaringsgerichte acceptatie en fase 4 ervaringsgerichte herhaling van het idee. We beseffen dat als het idee waar blijkt te zijn in de ene situatie, we het dan misschien ook in een andere situatie kunnen toepassen, en in nog veel meer andere situaties. Alsmaar opnieuw, steeds maar weer, moeten we het idee in de ene na de andere situatie bevestigen.
Maar zelfs in dit gevorderde stadium zijn we nog niet tot totale acceptatie gekomen van wat de Cursus zegt. Ik denk dat Helen Schucman dát bedoelde in haar veelvuldig geciteerde verklaring die erop neerkomt dat ze wist dat de Cursus waar was, maar dat ze er niet in geloofde. Ze was zich er volmaakt van bewust dat ze nog steeds vele bedenkingen had en bevond zich in het proces om de ideeën meer en meer serieus in overweging te nemen, maar ze was nog niet tot uiteindelijke acceptatie gekomen. We vinden haar verklaring enigszins shockerend of verontrustend, alleen omdat Helen eerlijker was dan de rest van ons. Er zijn maar heel weinig mensen verder dan deze fase gekomen.
5. TOTAAL geloof
'… en uiteindelijk als de waarheid geaccepteerd.'
Deze laatste fase is ons doel in deze wereld, het is het einde van de reis. Hier is het idee dat begon als een mentaal denkbeeld, dat door veelvuldige herhaling een steeds grotere plaats in onze geest verwierf, dat ervaringsgericht begon te worden en geleidelijk groeide om steeds meer van ons leven te omvatten, uiteindelijk volledig veralgemeniseerd. We beschouwen het idee nu als helemaal waar, op alles evenveel van toepassing. Er is geen rangorde van moeilijkheid meer in wonderen en er zijn geen bedenkingen en geen uitzonderingen meer. Zoals ik hierboven al zei zijn er maar weinig mensen - áls ze er al zijn - die dit stadium bereikt hebben met meer dan enkele concepten uit de Cursus.
Dit proces lijkt op het leren van een vreemde taal. In het begin zijn de klanken van de vreemde taal onbegrijpelijk (we hebben deze ervaring waarschijnlijk allemaal bij de Cursus gehad!). Je kiest ervoor de taal in je op te nemen. Je legt je erop toe door middel van veelvuldige herhaling. Je begint je in bepaalde situaties wat de taal betreft op je gemak te voelen, en breidt je ervaring met de nieuwe taal geleidelijk uit naar steeds meer aspecten van je leven totdat je op een dag, als je toegewijd bent, merkt: wat jij omarmt, omarmt jou. De taal wordt van jou, ze wordt deel van jou en jij van haar. Ze lijkt nu op een natuurlijke wijze tot je te komen, zonder inspanning. Maar het kostte heel veel inspanning om deze toestand van inspanningsloosheid te bereiken.
Het leren bespelen van een muziekinstrument doorloopt precies dezelfde stadia; je worstelt met de snaren van een gitaar, je voelt je onnatuurlijk en ongemakkelijk; je leert akkoord na akkoord, lied na lied, je speelt toonladders en herhaalt dingen steeds opnieuw, keer op keer. Dan, op een dag, merk je dat je er zelfs niet meer over hoeft na te denken, het gebeurt gewoon. Wat jij omarmt, omarmt jou.
Deze fase is het uiteindelijke doel, het eindresultaat. Als je verwacht eenvoudig een sprong te kunnen maken naar moeiteloosheid, zonder enige inspanning, zul je er nooit komen. We bevinden ons met de ideeën uit de Cursus in het leerproces, ergens in de eerste vier fasen. Dat is het doel van ons zijn in de wereld - leren, helen, onze gedachten veranderen.
Wees een gelukkige leerling
De Cursus adviseert ons: 'Wees tevreden met heling' (T-13.VIII.7.1). Zolang we in de wereld zijn, zijn we aan het helen en aan het leren, gaan we met het ene na het andere aspect van de waarheid door deze stadia heen. Als het leren voorbij is zal er geen enkele noodzaak meer zijn om nog hier te zijn, dus zolang we hier verblijven hoeven we niets anders dan dit leerproces te verwachten. We hoeven ons niet schuldig te voelen omdat we het doel nog niet bereikt hebben. In 'De gelukkige leerling' (T-14.II) en het volgende hoofdstuk geeft Jezus ons wat advies over het proces waarin we ons bevinden:
1. Leer een gelukkige leerling te zijn
'De gelukkige leerling kan zich niet schuldig voelen als hij leert. Dit is van zo'n vitaal belang voor zijn leerproces, dat het nooit mag worden vergeten' (T-14.III.1:1-2).
2. 'Leren betekent: hier leven' (T-14.III.3:2)
En hier leven betekent: leren. Dit is alles wat leven hier betekent: het proces doorlopen en je er niet schuldig over voelen (T-13.VIII.7:1). 'Wees tevreden met heling' (T-13.VIII.7:1). Anders gezegd is voor ons het doel van de wereld om op school te zijn. Wat we hier doen is leren. Daarom zijn we hier. Doe dus kalm aan en wees niet gestresst dat je het allemaal nog niet geleerd hebt. Het leerproces zal je brengen waar je naar op weg bent, dus wees er tevreden mee, wees blij in het leerproces te zijn en wees geduldig met jezelf voor het feit dat je nog niet compleet bent. Als je geconfronteerd wordt met een moeilijke waarheid, iets dat moeilijk te accepteren is, en je beseft dat je nog maar in de eerste fase van gedachtenverandering bent, louter verbaal geloof, wees dan niet van streek dat je je geest niet onmiddellijk de waarheid kunt laten accepteren. Ga gewoon door met leren. Herhaal het idee zo vaak mogelijk voor jezelf. Gebruik iedere situatie om het jezelf eigen te maken. Wees in vrede met de schijnbare traagheid van je vooruitgang. Je bent hier om te leren en je hebt alle tijd van de wereld.
Return to top | Send Reader Feedback | View Reader Feedback | Printer friendly version
Dear friend: We offer the materials on this website to you in the hope that they can serve you well on your journey home. Your continuing donations support the work of the Circle of Atonement. Thank you.
Click here to make a Donation.
This material is copyrighted by the Circle of Atonement, P.O. Box 4238, W. Sedona, AZ 86340. All rights reserved. The opinions expressed are the personal interpretation and understanding of the author(s).
Please report problems to the webmaster.
