Zijn alle gebeurtenissen en omstandigheden in ons leven voorbestemd - of hebben we vrije keuze
door Greg Mackie
Het standpunt van de Cursus ten aanzien van het eeuwenoude vraagstuk van voorbestemming versus vrije wil is geworteld in zijn ideeën over de aard van de tijd. De ideeën van de Cursus over de tijd gaan, op z'n zachtst gezegd, ons verstand te boven, en ik besef dat ik ze nog steeds niet volledig begrijp; niettemin kan ons begrip ervan zeker toenemen als we de Cursus zorgvuldig lezen. Zoals ik het nu begrijp is het standpunt van de Cursus in de kwestie van voorbestemming versus vrije keuze als volgt (van nu af aan zal ik de term 'vrije keuze' gebruiken in plaats van 'vrije wil', omdat strikt genomen 'vrije wil' in de Cursus niet refereert aan keuze, maar aan de ongedeelde wil die wij met God delen). - Ik ben Robert Perry dank verschuldigd voor zijn onderzoek naar de visie van de Cursus op de tijd, die ik in dit antwoord heb meegenomen.
Kort antwoord:
Alle gebeurtenissen en omstandigheden zijn voorbestemd in die zin dat ze allemaal deel uitmaken van het draaiboek van de Heilige Geest van onze reis door tijd en ruimte, een reis die al volbracht is.
We hebben vrije keuze in die zin dat we vrijelijk wonderen kunnen geven en ontvangen, wat een omslag teweegbrengt in onze waarneming van de gebeurtenissen binnen het draaiboek en ons tegelijkertijd door delen ervan 'versneld vooruitspoelt'.
Kortom: hoewel het draaiboek al geschreven is (voorbestemming), is onze beleving ervan en de snelheid van onze reis erdoorheen aan ons (vrije keuze). Er zijn dus vele manieren waarop het draaiboek van de Heilige Geest zich daadwerkelijk in de wereld kan voltrekken.
Uitgebreid antwoord:
Alle gebeurtenissen en omstandigheden zijn voorbestemd in die zin dat ze allemaal deel uitmaken van het draaiboek van de Heilige Geest van onze reis door tijd en ruimte, een reis die al volbracht is.
De Cursus is er zeer duidelijk in dat onze reis door tijd en ruimte niet zomaar willekeurig is, maar in feite een vooraf vastgesteld draaiboek volgt:
'Toch zit er achter alle verschijningsvormen een plan dat niet verandert. Het draaiboek is geschreven.' (WdI.158.4:2-3)
Wie heeft dit draaiboek geschreven? Welnu, onze eigen keuzes hebben er zeker aan bijgedragen en in dit opzicht hebben we vrije keuze. In feite zegt de Cursus dat wij alle specifieke gebeurtenissen en omstandigheden in ons eigen leven zelf gekozen hebben.
'Ik ben verantwoordelijk voor wat ik zie.
Ik kies de gevoelens die ik ervaar en beslis welk doel ik bereiken wil.
En ik vraag om alles wat mij lijkt te overkomen, en ontvang zoals ik heb gevraagd.' (T21.II.2:3-5)
Maar in werkelijkheid is de Heilige Geest de auteur van het draaiboek; de Cursus zinspeelt hierop wanneer hij verwijst naar 'Hem die het draaiboek van de verlossing geschreven heeft in de Naam van Zijn Schepper' (WdI.169.9:3). Hij nam al het 'verhalenmateriaal' dat wij hem gaven en verwerkte dit in 'het draaiboek van de verlossing', een draaiboek van onze hele reis door tijd en ruimte, een reis van afscheiding naar verlossing.
Dit idee dat de Heilige Geest onze keuzes heeft verwerkt in Zijn draaiboek voor de verlossing helpt ons om twee schijnbaar tegenstrijdige ideeën in de Cursus met elkaar te verzoenen: het idee dat alle gebeurtenissen het gevolg zijn van onze keuzes (zoals in T21.II.2:3-5 en T21.II.3:1-3), en het idee dat alle gebeurtenissen liefdevol zijn gepland door de Heilige Geest (zoals in WdI.135.18:1-4). Het helpt ons ook een antwoord te geven op de nijpende vraag: 'Als de Heilige Geest het hele draaiboek heeft geschreven, waarom zitten er dan zoveel pijnlijke gebeurtenissen in? Betekent dit dat Hij ons pijn oplegt?' Nee, de pijnlijke gebeurtenissen zijn het gevolg van onze eigen egokeuzes, die de Heilige Geest wel in Zijn draaiboek moest verwerken, omdat Hij onze vrije keuze niet mocht schenden (liefde dringt zich nooit met geweld op). Maar Hij kon wel onze keuzes herinterpreteren in het licht van Zijn verlossingsdoel en nam daarom zelfs onze donkerste dromen en verweefde die tot een tapijt van licht. Omdat de Heilige Geest het draaiboek heeft geschreven, kunnen wij erop vertrouwen dat alle gebeurtenissen en omstandigheden in ons leven, ongeacht hun verschijningsvorm, uiteindelijk tot ons welzijn zullen leiden:
'Wat zou je niet kunnen accepteren, als je maar wist dat alles wat plaatsvindt, alle gebeurtenissen in verleden, heden en toekomst, liefdevol gepland zijn door Degene wiens enige doel jouw welzijn is? Misschien heb je Zijn plan verkeerd begrepen, want Hij zou je nooit pijn geven. Maar jouw verdedigingen lieten niet toe Zijn liefdevolle zegening te zien stralen in elke stap die je ooit hebt gezet. Terwijl jij plannen maakte voor de dood, leidde Hij je zachtjes naar eeuwig leven.' (WdII.135.18:1-4)
Ons leven volgt dus het liefdevolle draaiboek van de Heilige Geest. Maar de Cursus vertelt ons ook dat, in waarheid, de vergissing van de afscheiding (inclusief alle gefragmenteerde vormen die deze vergissing aannam) en de correctie van de Heilige Geest (inclusief al Zijn specifieke correcties van deze gefragmenteerde vormen) in één ogenblik plaatsvonden; de hele afscheiding duurde slechts 'een nietig ogenblik' (T26.V.3:5) en 'ging in de Hemel zo snel voorbij dat niets had opgemerkt dat het gekomen was' (T26.V.5:1). De tijd, en onze hele reis erdoorheen, is in feite een illusie die al opgeheven en voorbij is. Waarom ervaren we haar dan als zo'n lange tijdsspanne? Omdat, hoewel de afscheiding eigenlijk al opgeheven is, een deel van onze geest er nog steeds aan vast wil houden. En aangezien zij in feite al voorbij is, is de enige manier om eraan vast te kunnen houden, onze herinneringen eraan vast te houden. Dat is volgens de Cursus precies wat we almaar doen: 'Je houdt een oeroude herinnering voor ogen' (T26.V.5:6). Als we het draaiboek van de Heilige Geest doorlopen zijn we in werkelijkheid bezig 'mentaal opnieuw te zien wat is voorbijgegaan' (WdI.158.4:5). Net als iemand die seniel is, leven we slechts in onze herinneringen.
We kunnen onze ervaring van onze reis door tijd en ruimte vergelijken met het kijken naar een film op de video (alleen maken we in dit geval deel uit van de film zelf). Het draaiboek is geschreven, en het enige wat we doen is naar een film kijken die al opgenomen is. Omdat hij al opgenomen is kunnen we niet echt iets doen om de film zelf te veranderen. In dit opzicht zijn alle gebeurtenissen en omstandigheden in ons leven inderdaad voorbestemd (gelukkig inclusief het happy end van onze film: de verlossing). Er is echter één belangrijk ding dat we wel kunnen doen om onze ervaring van de film te veranderen: we kunnen wonderen geven en ontvangen.
We hebben vrije keuze in die zin dat we vrijelijk wonderen kunnen geven en ontvangen, wat een omslag teweegbrengt in onze waarneming van de gebeurtenissen binnen het draaiboek en ons tegelijkertijd door delen ervan 'versneld vooruitspoelt'.
Ik kan me twee manieren voorstellen waarop wonderen onze ervaring van de reis door tijd en ruimte kunnen veranderen. De eerste en belangrijkste: wonderen veranderen onze waarneming van de gebeurtenissen en omstandigheden in ons leven. Dezelfde fysieke gebeurtenissen of omstandigheden zullen volkomen anders gezien worden door de visie van Christus dan door de ogen van het ego. Wonderen stellen ons in staat 'de liefde achter de haat' te zien, 'de bestendigheid in de verandering, het zuivere in de zonde en niets dan de zegen van de Hemel over de wereld. (WdI.151.11:3). Ze onthullen ons 'de liefdevolle zegening van de Heilige Geest, die straalt in iedere stap die we zetten' (zie WdI.135. 18:3). Hoewel we dus misschien, los van onze waarneming, door hetzelfde draaiboek heengaan, zal onze ervaring van het draaiboek volslagen anders zijn als we ervoor kiezen te kijken via de heilige waarneming die het wonder ons brengt.
Op de tweede plaats verandert het wonder onze reis door het draaiboek werkelijk, door ons in staat te stellen delen ervan over te slaan en er dus sneller doorheen te gaan. Ons wordt verteld dat 'het wonder het enige middel is dat jou ter beheersing van de tijd direct ter beschikking staat' (TI.1.48:1). Aangezien het een middel is om tijd te beheersen, komt het wonder zelf van buiten de tijd, van buiten het draaiboek; het 'brengt een tijdsinterval tot stand buiten het patroon van de tijd, niet onderhevig aan de gebruikelijke tijdswetten' (TI.1.47:2). Met andere woorden: onze keuze om wonderen te geven en te ontvangen is niet vooraf vastgelegd door het draaiboek; het is een waarlijk vrije keuze. Volgens de Cursus is dit de enige vrije keuze die we hebben.
Hoe zit het dan met de andere dingen die wij volgens de Cursus vrij kunnen kiezen? Op sommige plaatsen vertelt hij ons dat onze enige vrije keuze is of we naar het ego luisteren of naar de Heilige Geest (VvT.I.7:1) en op andere plaatsen dat we de leerstof zelf niet kunnen kiezen, maar wel wanneer we het willen leren (T.in.1:3-5 en HvL2.3:6-7). Volgens mij zijn dit gewoon verschillende manieren om hetzelfde te zeggen: we kunnen het wonder kiezen (en dit is de keuze voor de Heilige Geest en is de keuze om Zijn leerstof te leren) of we kunnen het wonder weigeren (en dit is de keuze voor het ego en is de keuze om het leren van de leerstof van de Heilige Geest te vertragen).
Wonderen zijn dus het enige middel dat ons ter beschikking staat om het draaiboek van de tijd te beheersen. En hoe beheersen wonderen de tijd dan? De volgende passage geeft ons het antwoord:
'Het wonder brengt de noodzaak van tijd tot een minimum terug. In het longitudinale of horizontale vlak schijnt de erkenning dat de leden van het Zoonschap gelijk zijn, een schier eindeloze tijd te vergen. Het wonder gaat echter gepaard met een plotselinge omslag van horizontale naar verticale waarneming. Dit voert een tijdsinterval in van waaruit zowel gever als ontvanger verderop in de tijd uitkomen dan waar ze anders zouden zijn geweest. Zo heeft het wonder de unieke eigenschap de tijd op te heffen in de mate waarin het de tijdsspanne die het overbrugt, overbodig maakt. Er is geen verband tussen de tijd die een wonder duurt en de tijd die het overspant. Het wonder vervangt een leerproces dat anders misschien duizenden jaren in beslag zou hebben genomen. Het wonder bekort de tijd door die samen te vouwen, met als gevolg dat bepaalde tijdsspannen daarbinnen verdwijnen. Het doet dit evenwel binnen het grotere verloop van tijd.' (T1.II.6:1-7, 9-10)
Dit is een verbazingwekkende passage. Ze zegt ons dat we door wonderen te doen (of te ontvangen) reusachtige stukken tijd kunnen overslaan, zelfs duizenden jaren. Dit betekent niet dat wij de chronologische tijd overslaan; het is niet zo dat ik in het jaar 2000 een wonder ervaar, 1000 jaar bespaar en me vervolgens in het jaar 3000 bevind. Veeleer plaatst het zowel de gever als de ontvanger verder vooruit op de tijdslijn van hun spirituele ontwikkeling; het 'vervangt een leerproces' dat anders misschien een heel lange tijd zou hebben geduurd. En zo 'maakt het de tijdsspanne die het overbrugt overbodig'; het slaat letterlijk dat deel van het draaiboek over waar we anders doorheen hadden moeten ploeteren om dat niveau van spirituele ontwikkeling te bereiken. Zo maken wonderen het ons mogelijk de 'vooruitspoelknop' op de video in te drukken en complete scènes van de film over te slaan. Dit bespaart tijd en dat is uiteindelijk heel het doel van 'Een Cursus in Wonderen': 'deze Cursus doet geen poging meer te onderwijzen dan (anderen) in de loop der tijd hebben geleerd, maar beoogt wel tijd te besparen' (T18.VII.4:5).
Kortom: hoewel het draaiboek al geschreven is (voorbestemming), is onze beleving ervan en de snelheid van onze reis erdoorheen aan ons (vrije keuze). Er zijn dus vele manieren waarop het draaiboek van de Heilige Geest zich daadwerkelijk in de wereld kan voltrekken.
Als ik het 'tijdsbesparende' aspect van wonderen toepas op ons vraagstuk over voorbestemming versus vrije keuze, vertelt dit mij dat, hoewel er slechts één onveranderlijk draaiboek is, er een enorm scala aan mogelijkheden is hoe dat draaiboek zich werkelijk in de wereld zal voltrekken. Alles wat gebeurt is inderdaad deel van het draaiboek (behalve de keuze om wonderen te geven en ontvangen), dus in die zin is er sprake van voorbestemming. Maar aangezien alle mensen op verschillende manieren door hun 'sub-draaiboek' heengaan (sommigen géven meer wonderen dan anderen, anderen ontvángen er meer, de een bespaart 100 jaar hier, de ander 1000 jaar daar) moet het aantal manieren waarop dingen zich werkelijk in ruimte en tijd kunnen ontvouwen wel ontzaglijk zijn.
Voor mij betekent dit dat het volstrekt onmogelijk is specifieke gebeurtenissen met zekerheid te voorspellen. Zelfs Jezus was hiertoe blijkbaar niet in staat met betrekking tot het leven van Helen en Bill. Doelend op een bijzondere situatie die zich op een dag aan Helen en Bill voordeed zei hij: 'toch weet ik niet welke beslissing de betrokkenen bij deze gebeurtenis later op de dag zullen maken' (Absence from Felicity, door Ken Wapnick, blz. 290). Het lijkt dus duidelijk dat geen enkele specifieke gebeurtenis in ons leven echt voorbestemd is in die zin dat er absoluut niets is wat wij kunnen doen om het te verhinderen. Veronderstel bijvoorbeeld dat in het draaiboek van de Heilige Geest staat dat ik kanker zal krijgen (denk eraan dat de Heilige Geest mijn kanker alleen maar in het draaiboek heeft geschreven omdat ik erop heb aangedrongen, het was mijn beslissing). Deze kanker is deel van het draaiboek, dus in die zin is hij voorbestemd. Maar ik heb nog steeds een keuze: ik kan een wonder geven (of van iemand anders een wonder ontvangen), en als ik dat doe kan ik dat deel van het draaiboek misschien compleet overslaan en helemaal geen kanker krijgen. Omdat onze keuzes ons naar andere delen van het draaiboek laten springen bepalen ze in belangrijke mate wat er werkelijk in ons leven gebeurt. Ik denk dus niet dat er voorbestemming is in de absolute betekenis van: 'het gaat gebeuren en je bent machteloos om er iets aan te doen'.
Het denkbeeld van één vooraf vastgesteld draaiboek en van vele wegen die we kunnen kiezen om erdoor heen te gaan, roept allerlei vragen op. Ik denk dat het voor onze beperkte geest gewoon te groots en te gecompliceerd is om het ons ooit voor te stellen; een analogie echter die ik behulpzaam vind is het draaiboek van de Heilige Geest te vergelijken met de 'Kies je eigen avontuur'-boeken voor kinderen. Dit zijn interactieve verhalen waarin het kind dat het leest zelf 'de held' is van het verhaal en keuzes moet maken die bepalen hoe het verhaal zal aflopen. Onderaan iedere bladzijde kan het kind kiezen wat er vervolgens in het verhaal zal gebeuren, en dan staat er: 'Als je optie A kiest, ga dan naar blz. 23; als je B kiest, ga naar blz. 26'. Iedere keuze zal leiden naar een andere uitkomst, die het kind weer voor een aantal nieuwe keuzes plaatst, enzovoort. En zo kan hetzelfde, vooraf vastgelegde boek (want het boek is natuurlijk al geschreven) niettemin op talrijke manieren doorgenomen worden, afhankelijk van de vrije keuzes van het kind.
Misschien is het draaiboek van de Heilige Geest iets dergelijks. Er ontvouwen zich gebeurtenissen in ons leven, die allemaal deel uitmaken van het vooraf vastgestelde draaiboek van de Heilige Geest, een draaiboek dat leidt naar het onvermijdelijke happy end van verlossing. Maar terwijl de gebeurtenissen van het draaiboek zich ontvouwen, worden wij voortdurend voor een keuze geplaatst die zal bepalen hoe wij het draaiboek ervaren, hoe snel we er doorheen gaan en welke delen ervan werkelijk in ons leven zullen plaatsvinden. Terwijl wij door het 'boek' van ons leven heengaan, worden we ieder ogenblik voor onze keuzemogelijkheden geplaatst: 'Als je een wonder kiest: ervaar vreugde, sla 1000 bladzijden over en ga naar blz. 10.214. Als je kiest voor het ego: ervaar pijn en ga naar de volgende bladzijde'.
Ik ben er niet helemaal zeker van of deze analogie wel klopt en het laat nog steeds allerlei vragen onbeantwoord hoe onze individuele 'boeken' allemaal op elkaar inwerken. Maar het geeft tenminste een mogelijke verklaring voor de vraag hoe we tegelijkertijd een vooraf vastgesteld draaiboek én werkelijk vrije keuze kunnen hebben.
Ik denk niet dat we precies hoeven te weten hoe het allemaal in elkaar zit, gelukkig maar. Wat we naar mijn mening wel moeten onthouden is:
1. Omdat het draaiboek al geschreven is en eindigt met onze verlossing, is onze terugkeer naar God onvermijdelijk. Als wij inderdaad al door het draaiboek heen zijn gereisd en we enkel een herinnering eraan herbeleven, zijn we al teruggekeerd. Aangezien de hele reis slechts een illusie is zijn we in feite nooit echt weggeweest.
2. Toch hebben we belangrijke keuzes te maken in deze wereld. We kunnen wonderen kiezen, wat onze waarneming van de gebeurtenissen en omstandigheden in ons leven zal transformeren tot een meer vreugdevolle waarneming en ons en onze broeders tevens zal helpen sneller onze gelukkige hereniging met God tegemoet te gaan.
Laten we dus wonderen kiezen. Laten we tijd besparen. En als we dat doen, laten we ons dan herinneren dat 'iedere samenvouwing van de tijd iedereen dichter bij de uiteindelijke verlossing van de tijd brengt, waarin de Zoon en de Vader Een zijn' (T1.V.2:4).
Return to top | Send Reader Feedback | View Reader Feedback | Printer friendly version
Dear friend: We offer the materials on this website to you in the hope that they can serve you well on your journey home. Your continuing donations support the work of the Circle of Atonement. Thank you.
Click here to make a Donation.
This material is copyrighted by the Circle of Atonement, P.O. Box 4238, W. Sedona, AZ 86340. All rights reserved. The opinions expressed are the personal interpretation and understanding of the author(s).
Please report problems to the webmaster.
